Narodna poslanica SDA Sandžaka u Skupštini Srbije Minela Kalender govorila je danas na sjednici Parlamenta Srbije o prijedlogu Zakona o dopuni Zakona o potvrđivanju Evropske povelje o lokalnoj samoupravi.
Obraćanje narodne poslanice prenosimo u cjelosti.
Predsjedavajuća, koleginice i kolege Narodni poslanici, članovi Vlade,
Evropska povelja o lokalnoj samoupravi i Evropska okvirna konvencija o prekograničnoj saradnji između teritorijalnih zajednica ili vlasti sastavni su dio pravnog sistema u Republici Srbiji i trebale bi biti temelj na kojem počivaju status i organizacija lokalne samouprave u Srbiji.
Zakonom o dopuni Zakona o potvrđivanju Evropske povelje o lokalnoj samoupravi Republika Srbija se obavezuje da prihvati i odredbe člana 6. stav 1. i 2. i člana 7. stav 2.
Da bi, prema našem mišljenju, imali efikasnu lokalnu samoupravu potrebno je u potpunosti reformisati sistem lokalne samouprave u Srbiji.
Reforma lokalne samouprave mora ići u smjeru da se nadležnosti lokalne samouprave povećaju. Politički i pravni autoritet lokalne samouprave potrebno je podići na viši nivo.
Decentralizacija je proces koji je neophodan Republici Srbiji.
Lokalne samouprave moraju biti sposobne da mogu suštinski ispuniti svoju ulogu koja je utvrđena Ustavom, zakonom ali i Evropskom poveljom o lokalnoj samoupravi odnosno da građani neposredno i preko slobodno izabranih predstavnika upravljaju javnim poslovima od neposrednog, zajedničkog i opšteg interesa za lokalno stanovništvo.
A obaveza lokalne samouprave jeste da svoje poslove obavljaju zakonito, transparentno i isključivo u interesu lokalnog stanovništva.
Pored toga država je obavezna da sve opštine i gradove tretira na isti način upravo u duhu što je osnovna obaveza koja proističe iz Ustava Republike Srbije i Evropske povelja o lokalnoj samoupravi.
Kada govorimo o odnosu vlasti prema lokalnom stanovništvu, Sjenica iz koje dolazim je pravi primjer sistemske diskriminacije.
Postojeća organizacija organa javne vlasti u Sjenici otežava ili u potpunosti uskraćuje građanima ove opštine da neka od elementarnih prava i potreba ostvaruju na području opštine u kojoj žive.
To je posledica očigledne činjenice da je Sjenica iz nekog razloga kažnjena ali najbolji pokazatelj da su reforma političkog sistema, decentralizacija i regionalizacija načela na kojima u bliskoj budućnosti treba uspostaviti državno uređenje i organizaciju vlasti.
Naglasit ću da je Sjenica jedna od sandžačkih opština u kojoj većinsko stanovništvo čine Bošnjaci što nas dovodi do razmišljanja da je možda ta činjenica razlog ciljanog lišavanja građana Sjenice mehanizama koji bi trebali biti jednako dostupni svakom građaninu Republike Srbije, bez obzira na regionalnu ili nacionalnu pripadnost.
Sjenica je najdrastičiji primjer nefunkcionalnosti postojećeg sistema i njegove otuđenosti od potreba građana.
Sistem organizacije vlasti na terenu treba biti takav da se instrumenti vlasti maksimalno učine dostupnim svim građanima, da se proces odlučivanja o pravima i potrebama građana pojednostavi a da mjesta odlučivanja budu institucije i organi na terenu koje su najbliže i najdostupnije građanima.
Upravo je to osnovni smisao Evropske povelje o lokalnoj samoupravi, međutim Republika Srbija nije ratifikovala one članove Evropske povelje o lokalnoj samoupravi koji bi stvorili obavezu da upravo postignu cilj koji sam pomenula.
Podsjećam javnost da sam u svojstvu narodne poslanice SDA Sandžaka, u oktobru 2024. godine zatražila od tadašnjeg premijera da se organizacija vlasti na terenu uskladi sa potrebama građana opštine Sjenica, međutim do sada nisam dobila odgovor niti stanje se nije promijenilo na bolje.
Naivno zvuči član 4. stav 3. Evropske povelje o lokalnoj samoupravi, koji glasi: „Javne poslove će prvenstveno obavljati oni organi vlasti koji su najbliži građanima.“
Koristim priliku da cjelokupnu javnost, kroz navođenje primjera, podsjetim na stanje u Sjenici u ovoj oblasti.
U Sjenici građanima je potrebna:
Opšta bolnica- odnosno adekvatan nivo zdravstvene zaštite koji bi se ostvarivao u Sjenici a ne kao sada u Užicu;
Služba za katastar nepokretnosti koja bi imala ovlašćenja da odlučuje o predmetima građana iz ove oblasti umjesto da se to radi u Novoj Varoši kao što je to slučaj danas.
Potrebne su i odgovarajuće republičke inspekcijske službe koje neće biti ispostava iz Užica, kao što je to danas, kao i mogućnost da poslove, potrebe i obaveze iz oblasti poreske uprave ostvaruju u Sjenici a ne kao sada u Prijepolju.
Građanima Sjenice je potrebno da se sjeničkim šumama upravljaju iz Sjenice a ne iz Ivanjice kao što je to slučaj danas.
Takođe je potrebno da se uz odgovarajući institucionalni mehanizam staranje o vodama na terenu opštine Sjenice vrši iz Sjenice, a ne iz Priboja.
Lokalna samouprava u Sjenici treba da upravlja prirodnim rezervatom „UVAC“ i sjeničkim jezerom a ne da se to radi iz Nove Varoši.
Pored toga, imam obavezu napomenuti i da Nacionalna služba za zapošljavanje u Sjenici nema odgovarajući organizacioni status i potčinjena je Nacionalnoj službi za zapošljavanje iz Prijepolja;
Organizaciona jedinica preduzeća EPS u Sjenici treba da dobije status Ogranka, kako bi se pokrenula odgovarajuća revitalizacija i izgradnja novih elektroenergetskih objekata, a to trenutno nije moguće jer je sistem odlučivanja centralizovan i o potrebama Sjenice u ovoj oblasti se u prvom stepenu odlučuje se u Čačku.
Upravljanje Rudnikom „Štavalj“ ne vrši iz Sjenice i u Sjenici, već iz Despotovca.
Prikazom realnog stanja u pogledu organizacije vlasti u Sjenici možemo zaključiti da je neophodna potpuna reforma političkog sistema na način da se određene nadležnosti republičkih organa vlasti prenesu na lokalnu samoupravu.
Dakle, Republici Srbiji je potrebna, na temelju Evropske povelje o lokalnoj samoupravi, regionalizacija i potpuna politička i finansijska decentralizacija.
Trenutna lokalna vlast u Sjenici bar do sada nije pokazala interese u rješavanju ovog pitanja.
Kada govorimo o lokalnoj vlasti u Sjenici očigledno je da im vladajući režim u potpunosti omogućava da bez ikakvih sankcija brutalno krše zakone i da ne sprovode sudske presude.